(Il-kontenut tal-Kotba Diġitali żviluppat għall-Qari Għal Qalbi/Malti llivellat, li qiegħed miżmum fuq din il-pjattaforma u l-kodiċi HTML5 tiegħu, għandu jibqa’ l-proprjetà intellettwali tal-Ministeru għall-Edukazzjoni, l-Isport, iż-Żgħażagħ, ir-Riċerka u l-Innovazzjoni, u għalhekk ma jistax isir użu kummerċjali u/jew profitt minnu).

L-Inġenji tal-Ajru 2

² Idroġenu: hydrogen
³ Elju: helium

Iż-żmien ta’ bejn iż-żewġ gwerer dinjin (1918–1939)

Dan kien żmien ta’ progress enormi fl-avjazzjoni. Ħafna pajjiżi komplew jużaw il-vapuri tal-ajru iżda dawn kienu perikolużi minħabba l-użu tal-idroġenu,² gass li faċli jieħu n-nar. L-Istati Uniti tal-Amerka skopriet gass alternattiv li ma jaqbadx, l-elju,³ iżda ma ridux jesportawh lil pajjiżi oħra.
Fl-1919 il-vapur tal-ajru Ingliż R34 qasam l-Atlantiku darbtejn, u warajh, fl-1926, il-vapur tal-ajru Taljan Norge tar sal-Pol tat-Tramuntana.
Fl-1919 ukoll, l-avjaturi Brittaniċi John Alcock u Arthur Brown qasmu l-Atlantiku b’ajruplan f’inqas minn 72 siegħa. B’hekk dawn rebħu l-premju ta’ £10,000 tad-The Daily Mail li kien ġie mħabbar fl-1913. Barra minn hekk, din kienet l-ewwel titjira trans-Atlantika li ġarret il-posta. Din it-titjira fetħet it-triq għal titjiriet trans-Atlantiċi kummerċjali.
Paġna 1

Il-vapur tal-ajru USS Akron itir fuq Manhattan, fl-1932.

null
Paġna 2

John Alcock u Arthur Brown fil-bidu tal-vjaġġ tagħhom trans-Atlantiku.

null
Paġna 3
null
Paġna 4
Fis-6 ta’ Mejju, 1937, il-vapur tal-ajru tal-passiġġieri Ġermaniż l-LZ129 Hindenburg sploda fl-ajru waqt li kien qed jittrakka fi New Jersey, l-Istati Uniti tal-Amerka. F’dan l-inċident mietu 36 persuna u dan wassal biex ħafna nies tilfet il-fiduċja tagħha fil-vapuri tal-ajru bħala mezz ta’ trasport. B’hekk waslet fi tmiemha l-era tal-vapur tal-ajru.
null
Paġna 5

Il-Messerschmitt Me 262.

null

It-Tieni Gwerra Dinjija u wara

It-Tieni Gwerra Dinjija tat bidu għall-ġett. L-ewwel ajruplan li uża l-ġett kien l-ajruplan militari Ġermaniż Messerschmitt Me 262 tal-1944. L-Alleati dlonk ħarġu bl-ajruplan militari Brittaniku Gloster Meteor li iżda ma kienx veloċi daqs il-ġett Ġermaniż.

Il-Gloster Meteor.

null
Paġna 6
Wara t-Tieni Gwerra l-avjazzjoni kummerċjali kibret mhux ħażin. L-ajruplan Brittaniku De Havilland DH 106 Comet kien l-ewwel ajruplan kummerċjali bil-ġett. Għal żmienu, dan l-ajruplan kien joffri lill-passiġġieri vjaġġ relattivament kwiet u komdu. Il-produzzjoni kummerċjali bdiet b’suċċess fl-1952.
Sa sena wara, tliet ajruplani ta’ dan it-tip żviluppaw problemi fil-qafas tagħhom kawża ta’ disinn ħażin. Il-metall tal-ajruplan kien jibda jinqasam mill-kantunieri tat-twieqi. B’hekk dawn saru ovali fil-verżjonijiet ta’ wara, iżda l-fama ħażina li ħa wara dawn l-inċidenti kienet diffiċli wisq biex tintrebaħ lura. Kompetituri oħra tgħallmu wkoll mill-iżbalji tal-Comet.

Id-de Havilland DH 106 Comet, l-ewwel ajruplan kummerċjali bil-ġett.

null
Paġna 7
Il-Concorde kien l-ewwel ajruplan tal-passiġġieri supersoniku mibni b’kollaborazzjoni bejn il-Franċiżi u l-Ingliżi. Fil-fatt ismu stess ifisser ‘armonija/unjoni’ u dan jirrifletti l-kooperazzjoni li kien hemm dak iż-żmien bejn il-British Aircraft Corporation tar-Renju Unit u l-Aérospatiale ta’ Franza. Din l-unjoni maż-żmien żviluppat fil-kumpanija preżenti bl-isem Airbus.

Il-Concorde.

null
Paġna 8
Il-Concorde magħruf l-aktar għall-imnieħer imniżżel fuq quddiem. Dan kien jitniżżel meta l-ajruplan ikun fuq l-art biex il-kaptan ikun jista’ jara l-art. L-imnieħer kien imbagħad jittella’ meta jtir biex ikun jista’ jilħaq il-veloċità ta’ Mach 2.04, jiġifieri darbtejn il-veloċità tal-ħoss jew 2,180 kilometru fis-siegħa. Dan l-ajruplan tar għall-ewwel darba fl-1969 u daħal fis-servizz fl-1976, l-aktar b’titjiriet li jaqsmu l-Oċean Atlantiku. Filwaqt li ajruplani kummerċjali normali jieħdu madwar 8 sigħat minn Pariġi sa New York, il-Concorde kien kapaċi jasal fi 3 sigħat u nofs.
Il-Concorde ġie abbandunat fl-2003 għal diversi raġunijiet. Għal żmien twil dan l-ajruplan kien jiġi kkritikat minħabba li kien jaħli ħafna fjuwil. Barra minn hekk, is-suq għal dan it-tip ta’ ajruplan huwa żgħir wisq. Fuq kollox, il-Concorde tal-Air France li kkraxxja fl-2001, flimkien mal-attakki tal-11 ta’ Settembru 2001 wassal biex l-Airbus ma tibqax ittajjar il-Concorde. Illum il-Concorde nsibuh f’xi mużewijiet l-Istati Uniti tal-Amerka, Franza u r-Renju Unit.
Paġna 9

Illum

Illum l-ajruplan huwa l-mezz ewlieni tat-trasport għal min ikun irid jivvjaġġa distanzi twal, kemm għal raġuni ta’ ħeffa u kemm spejjeż.
L-Airbus A380 kien l-akbar ajruplan tal-passiġġieri sal-2016 b’tul totali ta’ 72.72 metru, jiġifieri ftit inqas mill-għoli tar-rotunda tax-Xewkija. Huwa fih żewġ gverti u juża 4 magni bil-ġett. L-ajruplan għandu kapaċità massima ta’ 853 passiġġier fil-klassi ekonomika, jew inkella 525 passiġġier meta l-ispazju jkun imqassam bejn it-tliet klassijiet. L-A380 tar għall-ewwel darba fis-27 ta’ April 2005 u beda jintuża kummerċjalment għall-ewwel darba mis-Singapore Airlines fil-25 ta’ Ottubru 2007.

Airbus A380 (Drittijiet ta’ BriYYZ – Flickr).

null
Paġna 10
L-isfidi teknoloġiċi u t-titjib fl-istess teknoloġija jkompli, anke fejn tidħol teknoloġija li m’għadhiex daqshekk popolari. Dan juri li l-ħolma biex wieħed itir għadha ħajja tassew.
null
Paġna 11
Tmiem