Il-Belliegħa

Pablo kien ikollu seba’ mitt sena sakemm imur iqatta’ ġurnata għand in-nanna. Daqstant ieħor in-nanna, kienet tkun qed tistennieh lin-neputi l-favorit tagħha.

Kien jixbhu wisq lil missieru b’dak il-wiċċ imqareb taħt ras kollha nokkli suwed. Pablo, xi ftit jew wisq qsajjar ma kienx jidher li kellu għaxar snin. “Qisu Anton tiegħi jitrabba,” kienet tgħid in-nanna kull darba li tgħaddi minn ħdejn ir-ritratt ta’ Pablo bl-uniformi tal-iskola.

Il-borma kienet diġà qed tfuħ bil-qarnita ttektek ġoz-zalza li taf tagħmel biss in-nanna. Kemm iħobbha l-qarnita Pablo! Lanqas il-qattus bebbuxi ma kien ilaqqat il-platt daqs Pablo. U n-nanna titpaxxa tara lit-tifel jiekol għal qalbu.

Mal-ħoss tal-karozza tieqaf wara l-bieb, in-nanna telqet l-imgħarfa tal-injam li biha kienet qed tħawwad il-borma, u telqet tħaffef tiftaħ. Malli tfaċċa Pablo, ħatfitlu wiċċu bejn il-pali ta’ jdejha u bdiet tbewwes fih. Meta kien iżgħar kien jieħu gost bih il-bews tan-nanna, imma issa Pablo kien qed jitfarfar. Ftit ieħor u jitwal daqsha. U meta jitwal aktar minnha x’kienet se tagħmel, tiddendel m’għonqu biex tbusu? Kien beda jħossu jiħmar b’dan l-affett kollu tagħha u malli ma kinitx tkun qed tarah kien fil-pront jimsaħ wiċċu bil-komma tal-flokk.

Pablo kien iħobb jimraħ ġo dik id-dar, kollha rwejjaħ u tifkiriet. Ħafna affarijiet kienu jibqgħu l-istess, bħall-purtiera tal-bizzilla li kellha disinji tal-għasafar. U dawk tal-kamra tas-sodda l-kbira li kien joqgħod jistaħba warajhom taparsi qed jistaħba minn xi aljen. Kull rokna kien idur; jitla’ fuq il-bejt, iħuf ġol-ġnien, iqalleb fl-għodda tan-nannu. Xħin kien jixba’ kien imur ħdejn in-nanna.

“Għidli storja, nann!” kien jgħidilha Pablo b’ħarsa li kien jaf eżatt x’effett kellha fuq nanntu. Ħadd ma kien iħabbatha man-nanna għar-rakkonti, iżda llum in-nanna ma setgħet tiftakar l-ebda waħda minn dawk l-istejjer. Għall-ewwel iċċassat imbagħad bdiet tistaqsih, “Tridx ngħidlek tal-volpi u ċ-ċawla?” Pablo xengel rasu. “Jew ta’ San Dimitri… jew ta’ Għar Ħasan?”

Ma setgħetx tikkuntentah illum lit-tifel. Minflok bdiet tirrakkontalu fuq meta l-papà, iz-zija Tessie u z-ziju Fred kienu għadhom żgħar, u x’kienu jħobbu jagħmlu. Pablo ħa nifs ’il ġewwa. Din l-istorja semagħha bosta drabi. In-nanna kellha l-ħila li ġġebbidha jew tibdlilha xi biċċiet minnha biex iżżommu attent, iżda meta kienet tasal biex tirrakkonta fuq il-papà ħadd ma seta’ jżommha! “Kemm kien bil-għaqal, Anton tiegħi… kemm kien jobdini… kien ikun dejjem minn tal-ewwel fl-iskola…” Pablo kien jara wiċċ in-nanna jiddawwal u jħalliha tgħid. Wara kollox, xtaq jitkixxef ftit fuq it-tfulija tal-papà.

Dakinhar, però, Pablo ftit li xejn ħa gost jisma’ dik il-kantaliena u malli n-nanna ftakret li riedet tħawwad il-borma ra kif għamel u dabbar rasu. Ried jara fiex se jedha. Taħt it-taraġ, lemaħ l-armarju tal-kotba.

“Hemm kont issibu lil missierek,” għajtet in-nanna mill-kċina. “Kemm kien iħobbhom il-kotba! Kont ngħidlu li l-kotba jiftħulu moħħu.”

Pablo xxabbat u ta titwila lejn dawk il-kotba sfajrin. Lemaħ ktieb tar-rakkonti u ġġebbed għalih. L-istampi, għalkemm ftit qodma, kienu biżżejjed biex iħajruk tibda tqalleb il-paġni. Kien ktieb tal-ħrejjef. Fil-paġna ta’ quddiem kien hemm isem il-papà mħarbex. Pablo baqa’ miexi bl-amment lejn il-ġnien bil-ktieb f’idejh, mitluf jara dawk it-tpinġijiet li donnhom riedu jintfew u jaħarbu. Intasab taħt is-siġra tal-ħawħ li kienet qrib il-bir. In-nanna kienet tgħidlu bid-daħka kif fl-imgħoddi t-tfal kienu jbeżżgħuhom bil-Belliegħa. Pablo kien jibda jidħak u jgħidilha li hu żgur ma kien jibża’ minn xejn. Ma’ dawn il-ħsibijiet, Pablo xengel rasu u qaleb folja oħra.

“M’għandix x’nagħmel aktar hawn! Dan l-umdu kollu mhux tajjeb għall-artrite. M’għadhom jemmnu b’xejn dawn it-tfal. U addiju folklor u addiju tradizzjoni. M’hemmx rispett!” kienet qed tgemgem xwejħa bajda kollha mxarrba tipprova tixxabbat mal-ħerża tal-bir. Xagħarha kien imxarrab, fiddien bi ftit tal-ħass għadu qed jitrabba fil-post tal-ferq. Għajnejha kienu mberrqin, tondi u griżi, donnhom jibqgħu dejjem miftuħin bħal tal-ħut. Pablo ħass saqajh jeħlu mal-art fejn kien. Ix-xwejħa tal-bir ma damitx ma ntebħet bih.

“Hawn x’għandna? X’ġuvnot dan, bil-ktieb f’idejh! Tridx tgħinni noħroġ minn hawn, sbejjaħ?” talbitu.

Pablo tnikker. Ma kienx jaf għandux jobdi, iżda x-xwejħa ħarset fiss f’għajnejh u bħal f’seħer, newlilha jdejh it-tnejn biex iżżomm miegħu. Idejha kienu mxarrbin u jiżolqu. Kienet ftit tqila imma bi ftit sforz min-naħa tagħha ma damitx ma żżerżqet ’il barra mill-ħerża tal-bir. It-tfajjel flieha minn fuq s’isfel. Ilbiesha kien imwaħħal magħha u aktar kien jixbah lil weraq inkullat waħda mal-oħra milli libsa tad-drapp. Qatt ma basar li fil-bir seta’ jgħix xi ħadd għal żmien twil ġol-ilma! Ilaqlaq xi ftit, staqsieha, “Mi… min int? U x’… x’int tagħmel fil-bir tan-nanna?”

Hawn ix-xwejħa faqqgħet daħka li lil Pablo qabżitu minn fejn kien.

“Jien? Jien il-Belliegħa! Ili ġo dan il-bir ’il fuq minn mitt sena.” Weġbitu hi u tħares madwarha fil-ġnien. “Ma kinitx hawn din id-dar. Dan kien razzett. Niftakar lir-raħħala jiġu hawn jimlew l-ilma biex iġorruh magħhom id-dar. Lanqas din il-ħerża dejqa ma kienet hawn. Bnewha ħafna wara, din,” kompliet hi u tifli l-ħerża tal-bir. Pablo bejn xtaq jitlaq jiġri minn ħdejha u bejn xi ħaġa kienet qed iżżommu jibqa’ jismagħha.

“Lit-tfal kienu jbeżżgħuhom bija biex ma jersqux wisq fit-tarf,” reġgħet il-Belliegħa. “Issa spiċċa xogħli, intesejt. Lanqas fil-kotba m’għadhom isemmuni!” Issa kien imiss lilha tifli lil Pablo. “U int? Int tidher sabi qalbieni. Ma tibżax minni, hux?” staqsietu, filwaqt li għemżitu u t-tbissima li feġġgħet fuq wiċċha kixfitilha tliet sinniet ħadranin.

Pablo nħasad, iżda ma riedx juriha li kien qed jibża’. Moħħu kien qed jiġri bih. Tgħid jemminha? Imma hu kien raha b’għajnejh stess ħierġa mill-bir. Idejh kienu għadhom imxarrbin ukoll. Allura n-nanna ma kinitx qed tkun tiċċajta.

“Jien ma nibża’ minn xejn!” weġibha fil-pront.

Il-Belliegħa faqqgħet daħka li lil Pablo reġgħet kexkxitu.

“Ara, ejja ħa nieħdok dawra u żgur ma tiddejjaqx.” Pablo ma xtaq imur imkien magħha, iżda mingħajr ma tatu ħin iwieġeb, ix-xwejħa poġġiet idha kiesħa fuq spalltu.

It-tifel ħass difrejha ppuntati jaħfnuh tajjeb u ma ssugrax jiċċaqlaq. Stenna ftit. Fejn kienet se tieħdu? Ra li kien għadu fl-istess post. Imma kien hemm xi ħaġa stramba madwaru li ma kinitx hemm qabel. Is-siġra tal-ħawħ kienet għadha hemm iżda s-siġar l-oħrajn donnhom ċkienu jew kienu għadhom żgħar. Tassew kien l-istess ġnien tan-nanna imma mhux il-ġnien li jaf u jilgħab fih hu. Huwa u jifli l-affarijiet ta’ madwaru, ħareġ tifel jiġri. It-tifel fakkru f’xi ħadd. Kien qsajjar u b’xagħru kollu nokkli suwed. Warajh, ħarġet mara bl-imgħarfa tal-injam f’idejha. Pablo ċċassa u ta daqqa t’għajn lill-Belliegħa. Din mejlet rasha ’l isfel u tbissmitlu, “Iva, Pablo, dik in-nanna. Hija ma tistax tarak… u dak it-tifel…”

Ma kienx hemm għalfejn tkompli. Pablo malajr fehem min kien dak it-tifel. Ħadd għajr il-papà! Imma x’kien ġara? Mill-bieb li mill-kċina kien jagħti għal ġol-ġnien ħareġ tifel ċkejken jibki u jolfoq b’ġugarell imkisser. Il-ħarqa tax-xugaman kienet twassallu sa rkopptejh. Pablo nfaqa’ jidħak. Dak żgur kien iz-ziju Fred, ġieh ħsieb Pablo. Kemm kien tad-daħk. Għalhekk ħarġet tiġri wara l-papà, in-nanna. Żgur kien hu li kissirhulu! Kemm kienet irqiqa n-nanna! Kemm kien iswed xagħarha!

In-nanna kienet qed tiġri wara dak l-imqarqaċ, li baqa’ għaddej minn ħdejn Pablo. Ma kienx jidher li induna bih. Baqa’ tiela’ fis-siġra tal-ħawħ ta’ ħdejn il-bir. In-nanna waslet sa ħdejhom. Kif kienet qaltlu l-Belliegħa, lanqas hi ma indunat bih. Pablo xtaq jgħajtilha imma ma felaħx ilissen kelma. In-nanna bdiet tgħajjat lil dak l-imqareb biex jinżel minn fuq is-siġra iżda dan, minflok, beda jaqta’ l-frott u jieklu. In-nanna kompliet ixxejjirlu l-imgħarfa tal-injam u hedditu li titla’ għalih. Dan l-imbierek baqa’ tiela’ ’l fuq, fuq zokk aktar fl-għoli. F’leħħa ta’ berqa tqaċċat iz-zokk li kien tiela’ fuqu u baqa’ nieżel b’tisbita fl-art. Dak il-wiċċ brikkun ma damx ma deher maħsud u sing aħmar beda nieżel għal fuq moħħu. Mid-dehra kien qasam rasu. Pablo tkerrah ftit. Kien jiddejjaq jara d-demm. In-nanna bdiet trodd is-slaleb bl-imgħarfa tal-injam b’kollox u ssejjaħ kemm taf tivvinta qaddisin ġodda. Mill-bieb tal-ġnien ħarġet tifla tiġri b’biċċa mxarrba f’idejha biex timsaħ moħħ ħuha.

Allura dik iz-zija Tessie? ħaseb Pablo. It-tifla, b’żewġ malji f’xagħarha kienet liebsa ġiżirana taż-żibeġ li bdew iċekċku hi u tiġri. Minn dejjem kienet tħobb tiddandan iz-zija Tessie. Hekk mela kien għamlu dak il-farrett li kellu fuq moħħu l-papà. U Pablo dejjem kien jaħseb li l-papà kien ħabat rasu mal-armarju tal-kotba jew li qasam moħħu b’xi ktieb.

“Pablo, qum! Ejja ħa tiekol, sabiħ!”

Pablo ħassu jistenbaħ minn raqda fonda. Sab lin-nanna ħdejh taħt is-siġra tal-ħawħ, tipprova tqajmu bil-ħlewwa. Fejn kien dak ix-xagħar iswed tan-nanna? Ħares madwaru. Is-siġar tal-ġnien reġgħu saru kbar.

“Għadek bi ngħas? Tibżax, qum bil-mod. Hemm x’kont qed taqra sabiħ? Min jaf kemm-il darba qrah il-papà dak il-ktieb!”

Hawnhekk Pablo berraq għajnejh u tbissem. Għall-erwieħ! Mela dik l-avventura kienet biss ħolma. Qam minn fejn kien biex imur jiekol man-nanna. Dak l-istuffat tal-qarnit kien għoddu nessieh il-ħolma stramba li kien ħolom. Imma f’daqqa waħda waqaf fejn kien. Mess il-qmis, in-naħa ta’ spalltu… kienet għadha mxarrba. Ħares madwaru. L-art kienet xotta. Ma kinitx għamlet xita sakemm kien rieqed… Ta daqqa t’għajn bis-serqa lejn il-bir… Ma kien hemm ħadd tiela’ mal-ħerża, iżda issa kien żgur li fil-bir kien hemm jgħix xi ħadd.

Minn dakinhar ftit li xejn kien jersaq lejn il-bir fil-ġnien tan-nanna. Mhux għax kien jibża’, ta, għax Pablo ma kien jibża’ minn xejn! Imma kien joqgħod iħares lejn il-bir mill-bogħod. Kultant kien jixtieq li jerġa’ jara lill-Belliegħa, imma għal ftit ħin biss. Kemm juriha li ma kienx jibża’ minnha. Ma kien qal lil ħadd b’li kien għadda minnu. U ma kien qal lil ħadd kif kien sar jaf li l-farrett li kellu fuq moħħu l-papà mhux minħabba l-kotba kien għamlu.