Ħlejjaq tal-Baħar

Jeżistu madwar 20 speċi ta’ lizz. L-akbar speċi tikber sa 2 metri u tiżen madwar 50 kilogramma. Il-lizz huwa kaċċatur mill-aqwa. Għandu snien iniggżu ħafna li ma jħallux il-ħut li jaħtaf jaħrablu. Il-lizz iħobb jikkaċċja billejl.

Iż-żiemel tal-baħar la għandu snien u lanqas stonku. L-ikel tant jgħaddi malajr mis-sistema diġestiva tiegħu li jrid jiekol kważi l-ħin kollu. Il-granċijiet huma ftit mill-predaturi ta’ din il-ħlejqa ħelwa tal-baħar. Ħaġa kurjuża hija li r-raġel iġorr il-bajd u mhux il-mara.

Jeżistu madwar 2,000 speċi ta’ stilel tal-baħar. Mhux l-istilel kollha għandhom ħamest iswaba’. Xi speċi għandhom anke 40 suba’. Għandhom għajn f’tarf kull suba’ u kapaċi jgħixu sa 35 sena. L-istilel tal-baħar ma jgħixux fl-ilma ħelu.

Id-daqs tar-rizza hu bejn 3 u 10 ċm. Il-biċċa l-kbira tal-ispeċi huma suwed, kannella, vjola, ħomor jew ħodor. Dawn il-ħlejjaq jgħixu sa 30 sena iżda r-rizza l-ħamra tgħix sa 200 sena! Għalkemm mimlija xewk għandhom ħafna predaturi, fosthom ħut kbir, granċijiet u n-nies.

Insibu aktar minn 4,500 speċi ta’ granċijiet. Dawn ilhom magħna 200 miljun sena! L-akbar speċi ta’ granċ fih 5.5 m. Il-granċijiet għandhom il-garġi u jieħdu n-nifs meta jkunu taħt l-ilma biss. It-tqala ddum bejn ġimgħa u tnejn u l-mara tbid bejn 1,000 u 2,000 bajda. Xi granċijiet jgħixu aktar minn 10 snin.

Din il-ħuta hija magħrufa għall-kuluri sbieħ tagħha. Il-marzpan jibdel il-kulur u s-sess tiegħu kemm-il darba matul ħajtu. Matul il-lejl jiksi lilu nnifsu b’lega biex tipproteġih mill-predaturi notturni. L-akbar speċi ta’ marzpan tikber aktar minn metru.

Din il-ħuta għandha żewġ ismijiet – meta tkun żgħira tissejjaħ ċervjola u meta tikber issir aċċola. Iċ-ċervjola għandha lewn id-deheb ikanġi fil-vjola. Din il-ħuta tħobb tikkaċċja madwar bastimenti mgħarrqa, skollijiet u sikek.

Il-fkieren ilhom fid-dinja minn qabel id-dinosawri – aktar minn 220 miljun sena. Dawn iqattgħu l-biċċa l-kbira ta’ ħajjithom fl-oċeani. In-nisa jirritornaw fl-istess bajja fejn twieldu biex ibidu l-bajd… anke wara 30 sena jirnexxilhom isibu l-bajja! Dawn il-ħlejjaq jgħixu madwar 80 sena.

Il-gamblu jgħix madwar sentejn u huwa omnivoru. Il-mara kapaċi tbid sa miljun bajda u dawn jieħdu ħmistax biss biex ifaqqsu. Il-gambli huma invertebrati u għandhom esoskeletru, aktarx trasparenti, li jagħmilha diffiċli għal predaturi oħra biex jarawhom.

L-awwista hija ħlejqa notturna u għandha vista ħażina ħafna. Xi speċi saħansitra ma jaraw xejn. Madanakollu, għandhom sens tax-xamm tajjeb ħafna. L-akbar awwista li nafu biha kien fiha aktar minn metru u kienet tiżen 20 kilo!

Għalkemm il-morina tixbah lis-serp, hija ħuta u tippreferi tgħix f’ilmijiet baxxi u sħan ġo xi toqba jew qasma fil-blat. Hija annimal karnivoru li jħobb jiekol ħut, qarnit, klamari, siċċ, granċijiet, molluski, u l-bqija. Id-daqs tal-morina jvarja bejn 15-il ċentimetru u 5 metri. Din il-ħlejqa għandha bżonn ċirkolazzjoni kontinwa ta’ ilma mal-garġi biex tieħu n-nifs.

Insibu madwar 300 speċi ta’ qarnit. Il-qarnita hija invertebrata u kapaċi tgħaddi minn postijiet dojoq ħafna. Il-qarnita għandha tlett iqlub, tnejn jiċċirkolaw id-demm mal-garġi u l-oħra tiċċirkola d-demm mal-kumplament tal-ġisem. Din titfa’ sħaba ta’ linka sewda biex taħrab u tfixkel il-predaturi.