Satelliti Artifiċjali

Satelliti fl-ispazju hemm ħafna. Kull pjaneta, qamar, meteorojde jew kometa hija satellita. Però, ma’ dawn illum insibu ħafna satelliti artifiċjali. Dawn huma oġġetti li jkun tella’ l-bniedem stess fl-ispazju.
Fi żmien il-Gwerra l-Bierda, bejn l-1947 u l-1991, l-Amerikani u s-Sovjetiċi bdew tellieqa bejniethom fl-esplorazzjoni tal-ispazju. F’dan iż-żmien huma tellgħu ħafna satelliti artifiċjali fl-ispazju.

Sputnik 1 kienet l-ewwel satellita artifiċjali li ttellgħet f’orbita madwar id-dinja. Din ittellgħet mill-Unjoni Sovjetika fl-4 ta’ Ottubru 1957. Din kienet is-Sena Internazzjonali tal-Ġeofiżika.
Sputnik 1 kienet satellita bażika ħafna bi strument wieħed biss – transmitter tar-radju. Bih kien jibgħat ħoss ta’ beep. Xorta waħda kienet satellita importanti ħafna għax minnha ġiet mifhuma aħjar l-atmosfera.

32 jum wara Sputnik 1, fit-3 ta’ Novembru 1957, l-Unjoni Sovjetika tellgħet is-satellita Sputnik 2. Din kienet l-ewwel satellita li tellgħet kreatura ħajja fl-ispazju – il-famuża kelba bl-isem Laika.
Din is-satellita kellha aktar strumenti xjentifiċi. Serviet ukoll bħala prova biex ’il quddiem jittellgħu n-nies fl-ispazju.

Explorer 1 kienet l-ewwel satellita li l-Istati Uniti tal-Amerka tellgħu fl-ispazju fl-1 ta’ Frar 1958. L-Explorer qatta’ 111-il ġurnata jagħmel xogħlu u fuqu kellu biss strument wieħed. Dan l-istrument kien kapaċi jkejjel ir-raġġi kożmiċi.
Explorer 1 baqa’ fl-orbita għal 12-il sena sħaħ. Dan ma baqax jintuża għax spiċċatlu l-batterija.

Il-Hubble huwa teleskopju kbir f’orbita madwar id-dinja. L-atmosfera tad-dinja ttellef ħafna lit-teleskopji. Għaldaqstant, in-NASA tellgħet teleskopju fl-ispazju biex tara aktar fil-bogħod.
Għall-ewwel ħasbu li t-teleskopju ma setax jintuża għax kien hemm difett fl-iffukar tal-lenti. Iżda wara rnexxielhom isewwuha. Il-Hubble ttella’ fl-24 t’April 1990 u għadu jintuża sal-lum.

Rosetta hija satellita tal-Aġenzija Spazjali Ewropea (ESA) li ttellgħet fit-2 ta’ Marzu 2004. L-iskop ta’ Rosetta kien li tistudja kometa bl-isem Churyumov–Gerasimenko. Rosetta qattgħet 17-il xahar torbita madwar il-kometa biex tistudjaha.

Philae huwa lander li ntbagħat ma’ Rosetta biex jinżel fuq l-istess kometa. Waqt li Rosetta kienet qed torbita madwar il-kometa, Philae rnexxielu jillandja fuq il-kometa b’suċċess. Dan għamel ukoll xi esperimenti xjentifiċi.
Sfortunatament, dan niżel fid-dell. Billi l-pannelli solari ma setgħux jaħdmu, spiċċatlu l-batterija u kellu jieqaf.

Satelliti artifiċjali abitabbli huma satelliti li fihom jistgħu jgħixu n-nies. Il-bniedem dejjem xtaq jesplora l-ispazju. Għalhekk tella’ satelliti qrib id-dinja biex jitla’ fihom u jipprepara għal vjaġġ aktar fil-bogħod.
Nies li jitilgħu fl-ispazju jissejħu astronawti. Però, dawk li jkunu mir-Russja jew l-Unjoni Sovjetika jissejħu kożmonawti.

Skylab kien l-ewwel stazzjon spazjali tal-Istati Uniti tal-Amerka. Dan l-istazzjon spazjali kien jorbita madwar id-dinja bejn l-1973 u l-1979. Fih l-astronawti kienu jagħmlu l-esperimenti. Telgħu fih tliet gruppi ta’ astronawti.

Mir kien stazzjon spazjali Sovjetiku li l-ewwel parti tiegħu ttellgħet fi Frar 1986. Fih kienu jaħdmu sa 3 kożmonawti.

Il-kelma ‘mir’ tfisser paċi bir-Russu. Fl-istess żmien, l-Amerikani ppjanaw li jtellgħu stazzjon bl-isem Freedom, iżda dan qatt ma sar.

Il-MIR dam jintuża sat-23 t’April 1996 u twaqqa’ fl-2001.

L-Istazzjon Spazjali Internazzjonali (ISS) huwa d-disa’ stazzjon spazjali f’orbita madwar id-dinja. Dan beda jinbena f’Novembru 1998. Dan l-istazzjon inbena f’kollaborazzjoni bejn l-Istati Uniti tal-Amerka, ir-Russja, l-Unjoni Ewropea, il-Ġappun u l-Kanada. Fih jistgħu jaħdmu u jgħixu sa sitt astronawti flimkien.