Il-Leġġenda tal-Madonna tal-Għar

Leġġenda li ħalliet devozzjoni u qima kbira lejn il-Madonna hija dik li baqgħet magħrufa bħala l-leġġenda tal-Madonna tal-Għar. Il-grotta li fiha seħħet l-istorja, illum insibuha fil-Kunvent tad-Dumnikani fir-Rabat, int u sejjer lejn il-Buskett. L-istorja ilha ġejja mis-seklu 14, meta kien ġie rrakkontat li l-Madonna kienet dehret lil wieħed kaċċatur. Skont l-istorja, żewġ kaċċaturi ħarġu kmieni għall-kaċċa.

Xi ħin infirdu u meta ġew biex imorru lura d-dar wieħed minnhom ma rritornax. Sieħbu sejjaħlu u fittxu fuq li fittxu. Beda jidlam u ħassu inkwetat. Il-kaċċatur mar lura lejn ir-Rabat fejn mar javża lill-familja ta’ ħabibu li ma setax jifhem x’seta’ sar minn sieħbu. Għaddew bosta ġranet u saru bosta tfittxijiet, iżda l-kaċċatur mitluf baqa’ ma nstabx. Bdew jingħadu ħafna stejjer ta’ x’seta’ għadda mingħalih. Min qal li ħarab u telaq lejn Sqallija, min ikkustinja li seta’ waqa’ u tkaxkar fil-wied u biż-żmien kulħadd kien qata’ qalbu li r-raġel jinstab.

Darba fost l-oħrajn deher raġel, kemxejn mitluf, riesaq lejn ir-Rabat. Xagħru u d-daqna kienu twal ħafna u ħwejġu kienu mkemmxin. Ġriet il-kelma li kien hemm raġel stramb idur fl-inħawi. Il-kaċċatur li kien ta l-aħbar dwar l-għejbien ta’ sieħbu, malajr ħebritu qalbu. Ħareġ fit-triq u malli rah għarfu mill-ewwel. Iż-żewġt iħbieb ferħu b’xulxin, iżda r-raġel tad-daqna staqsieh, “X’ġara? Kulħadd qed iħares lejja u jiġri. U int kulma ili ma narak huma biss sagħtejn. M’hemmx għalfejn tibki!” kompla b’nofs daħka.

Sieħbu spjegalu li kienu għaddew 15-il xahar mill-għejbien tiegħu u ħafna nies kienu għamluh mejjet. Beda jitolbu skuża għal kemm kien qata’ qalbu u ma baqax ifittxu. Iżda r-raġel, bil-kalma kollha, qallu, “Skuża ta’ xiex? Kont fl-isbaħ raqda. U ħlomt ħolma tant sabiħa! Rajt mara sabiħa tassew, b’tarbija f’idejha. U ħassejt li dil-mara ġiet biex tieħu ħsiebi. Imma dil-ħolma kienet qasira wisq. Xtaqthom jibqgħu ħdejja ftit ieħor, daqskemm ħassejtni kuntent!”

Kull min kien qed jisimgħu malajr fehmu li dik ix-xbieha li ra kienet Ommna Marija li indukratu u ħarsitu għaż-żmien kollu li dam mitluf. Iż-żewġ kaċċaturi reġgħu daħlu fil-grotta u niżlu għarkupptejhom, bid-dmugħ iġelben ma’ ħaddejhom. Wara marru jkellmu lill-isqof ta’ dak iż-żmien u rrakkontawlu l-ġrajja. L-isqof kien ordna li ssir statwa tal-Madonna fl-istess għar, sewwasew kif iddeskrivieha l-kaċċatur. Fl-1450, id-Dumnikani bnew il-kunvent tagħhom fuq l-għar. Sal-lum wieħed għadu jista’ jinżel fl-għar biex jagħti ġieħ lix-xbieha tal-Madonna wara dawn is-sekli kollha.