Stramberiji minn Madwar id-Dinja

Malta kellna knisja tal-għadam il-Belt, qrib Dar il-Mediterran. Din kienet inbniet qrib is-Sacra Infermeria u l-għadam użat kien dak tal-pazjenti li mietu waqt li kienu qed jirċievu l-kura fl-infermerija. Din il-knisja tal-għadam m’għadhiex magħna llum il-ġurnata għax kienet intlaqtet fit-Tieni Gwerra Dinjija mill-ajruplani tal-għadu.

Il-bini ta’ dan it-torri beda fl-1173 u ħa kważi mitejn sena biex tlesta. L-iskop ta’ dan it-torri kellu jkun bħala kampnar għall-katidral ta’ ħdejh.

It-torri beda jmil minħabba difetti fil-pedamenti tiegħu. Fl-2008 xi arkitetti rnexxielhom isibu soluzzjoni biex ma jibqax imil iżjed u biex l-angolu tal-inklinazzjoni jiġi kkontrollat.

Però, dawn iddeċidew li t-torri jħalluh ftit immejjel peress li t-Torri ta’ Pisa dritt seta’ jitlef dik il-kwalità partikolari tiegħu li tattira tant turisti minn madwar id-dinja. Meta wieħed iżur dan it-torri spiss jara nies tieħu ritratti li fihom ikunu taparsi qegħdin iżommu t-torri b’idejhom bħal din it-tifla tal-istampa li ġejja.

Normalment nassoċjaw it-twelid mal-mara; mhux fin-nies biss, imma anki fil-biċċa l-kbira tal-annimali li naraw madwarna. Normalment hija l-mara li twelled iż-żgħar tagħha. Mhux l-istess jiġri fil-każ taż-żwiemel tal-baħar. Fil-każ taż-żwiemel tal-baħar huwa r-raġel li jwelled iż-żgħar.

Però, din l-affari mhix sempliċi daqskemm tinstema’. It-tqala tibda billi l-mara tgħaddi numru kbir ta’ bajd lir-raġel. Hu jżommhom f’pawċ bejn għaxart ijiem u 25 ġurnata, skont l-ispeċi. Meta jasal il-mument tal-ħlas, ir-raġel iwelled numru kemxejn kbir ta’ żwiemel tal-baħar ċkejknin.

B’hekk il-mara tkun tista’ tipprepara aktar bajd għat-tqala li jmiss waqt li r-raġel ikun qed iġorr it-tqala u x-xogħol jinqasam bejniethom.

L-Afrika nsibu siġra li tnixxi d-demm meta jaqtgħu minnha, jew għall-inqas hekk tidher. Din is-siġra hija magħrufa bħala l-African teak jew il-bloodwood tree, u hija protetta fl-Afrika t’Isfel.

Ħafna siġar joħroġ minnhom bħal ħalib li jgħin lis-siġra ddewwi lilha nfisha. Normalment dan ikun abjad, bħalma naraw fis-siġra tat-tin fost l-oħrajn. Però, fil-każ tal-African teak dan il-ħalib għandu lewn id-demm.

Meta taqta’ qatgħa f’zokk ta’ din is-siġra, joħroġ bħal gelgul minn dan id-‘demm’, qisha qatgħa fi bniedem tad-demm u l-laħam. Dan il-likwidu jgħin lis-siġra tagħlaq il-ferita biex tevita infezzjonijiet, l-istess bħalma jagħmel id-demm f’ġisimna. M’għandniex xi ngħidu, kienu ħafna dawk li nħasdu waqt li kienu qed jaqtgħu xi siġra bħal din.

In-nies tal-lokal jemmnu li dan id-‘demm’ għandu kwalitajiet maġiċi. Barra minn hekk, dan il-likwidu jintuża tradizzjonalment bħala żebgħa.

Bieb l-Infern jinsab fit-Turkmenistan, pajjiż fl-Asja Ċentrali, f’nofs id-Deżert Karakum. Fl-1971 l-inġiniera Sovjetiċi ħasbu li din iż-żona kellha potenzjal li tipproduċi ż-żejt, iżda wara li bdew iħaffru għaż-żejt sabu l-gass tal-metan minflok. Mhux hekk biss, waqt li kienu qegħdin iħaffru l-art sfrundat taħt ir-rigg taż-żejt. B’hekk inkixef il-crater (bokka tal-vulkan) enormi li wieħed isib illum il-ġurnata.

Biex mingħalihom iwaqqfu l-gass milli jkompli ħiereġ, l-inġiniera ddeċidew li jagħtuh in-nar, bil-ħsieb li dan jieqaf wara ftit. Wara kważi ħamsin sena, in-nar għadu jaqbad u ma jidhirx li wasal biex jintefa!

Dan il-crater, li llum huwa magħruf bħala l-crater ta’ Darvaza, sar attrazzjoni turistika f’pajjiż li għadu mhux uffiċjalment miftuħ għat-turiżmu.

Il-kulur ġej mill-alka li tikber f’din l-għadira mielħa ħafna. Din l-alka tarmi kulur ħamrani biex tkun tista’ tassorbi aktar dawl tax-xemx, li huwa neċessarju għaliha biex tipproduċi l-enerġija. Dan il-kulur ikun qawwi aktar fix-xhur nexfin (Novembru sa Ġunju) u jintefa xi ftit fix-xhur tax-xita (Lulju sa Ottubru).

Is-salinità tal-ilma f’din l-għadira, jiġifieri l-imluħa tal-ilma, tikkompara ma’ dik tal-Baħar il-Mejjet. B’hekk wieħed jista’ faċilment joqgħod bilqiegħda jaqra l-gazzetta f’wiċċ l-ilma. Minħabba l-imluħa daqshekk għolja, ma nsibux wisq ħut jgħix fiha. Però, insibu xi ħut żgħir li addatta ruħu u kapaċi jgħix f’din l-għadira.

Il-melħ jiġi miġbur min-nies tal-lokal bl-idejn minn qiegħ l-għadira, u jintuża l-aktar għall-preservazzjoni tal-ħut. Barra minn hekk, din l-għadira saret ukoll attrazzjoni turistika. Il-kuntrast tal-munzelli ta’ melħ max-xatt tal-għadira mal-għaram tar-ramel minn lewn id-deheb, flimkien mal-kulur roża tal-għadira jagħtu dehra unika lil dan il-post.

Il-Mona Lisa hija pittura famuża, impittra minn Leonardo da Vinci (1452–1519). Ħafna jaħsbu li turi lil Lisa Gherardini, il-mara tan-negozjant Francesco del Giacondo. Għal dir-raġuni ħafna jsejħulha wkoll La Gioconda.

Il-Mona Lisa hija waħda mill-ewwel pittura portrait mill-Italja b'xena immaġinarja fl-isfond. Is-suġġett tal-pittura hija mara, bi tbissima kemxejn partikolari, li tidher bilqiegħda b’idejha fuq xulxin u tħares dritt lejn min kien qed ipittirha. Huma fil-fatt dawn l-għajnejn li baqgħet tant magħrufa għalihom din il-pittura.

Ħafna jisħqu li għajnejn il-Mona Lisa jidhru jħarsu lejn min ikun qed iħares lejha, ikun fejn ikun.

Il-Mona Lisa nsterqet fil-21 ta' Awwissu 1911 u kien biss sentejn wara li nqabad il-ħalliel. Vincenzo Peruggia, impjegat fil-Louvre, daħal fil-mużew fil-ħinijiet tal-ftuħ u staħba ġo kamra żgħira tal-ixkupi sakemm għalaq il-mużew. Imbagħad seraq il-pittura u ħareġ biha moħbija taħt il-kowt. Vincenzo żamm il-pittura moħbija fl-appartament tiegħu għal sentejn. Huwa nqabad meta pprova jbigħha lid-diretturi tal-Galleria Uffizi ġewwa l-belt Taljana ta' Firenze. Il-pittura reġgħet ittieħdet fil-Louvre fl-1913.

Fenomenu li nsibu f’bosta kulturi huwa dak li wieħed jipprova jbiddel b’xi mod id-dehra tal-ġisem tal-bniedem, jew saħansitra l-ġisem innifsu, biex b’xi mod jagħmlu aktar attraenti. F’xi kulturi fl-Asja u fl-Afrika nsibu komunitajiet fejn xi nies, aktarx nisa, jippruvaw itawlu għonqhom kemm jista’ jkun.

Dan jagħmluh billi minn meta jkunu għadhom żgħar, jibdew jitlibbsu ċrieki tal-ħadid li jiżdiedu ftit ftit aktar ma jikbru. B’hekk wara numru ta’ snin, l-għonq jidher ħafna itwal.

Grupp partikolari li jipprattika din it-tradizzjoni huwa l-Kayan, li nsibuh jgħix Burma (jew Myanmar). F’din il-komunità, it-tul ta’ għonq il-mara huwa fattur importanti ħafna tas-sbuħija u, għalhekk, dawk bl-itwal għonq għandhom ċans akbar li jsibu sieħeb li jkun irid jiżżewwiġhom.

Għalkemm mid-dehra l-għonq jidher li jitwal, fil-verità huma l-ispallejn u l-qafas tas-sider li jiġu mbuttati ’l isfel.