Il-Pappagalli

Il-pappagalli jagħmlu parti mill-familja kbira tal-għasafar, iżda pappagall jingħaraf minn għasfur komuni billi munqaru huwa fit-tond u b’saħħtu ħafna iżjed. Il-pappagalli nsibuhom f’daqsijiet differenti; hemm iż-żgħar, tan-nofs, il-kbar u l-kbar nett. Insibu madwar 350 speċi ta’ pappagall, li nafu bihom. Ħafna minnhom jgħixu f’pajjiżi tropikali bħall-Awstralja, l-Asja, l-Amerka t’Isfel u l-Afrika. Ħafna pappagalli huma omnivori, jiġifieri jieklu minn kollox - frott, insetti, żerriegħa, u saħansitra laħam.

Pappagalli bħalma huma l-makaws, il-cockatiels, il-parrukketti u l-cockatoos jinżammu bħala pets billi huma intelliġenti, għandhom kuluri sbieħ, kif ukoll kapaċi jimitaw melodiji u kliem li wieħed ikun għallimhom. Madwar nofs l-ispeċi tal-pappagalli qegħdin fil-periklu li jiġu estinti minħabba li qed jinqered l-ambjent naturali tagħhom, kemm mill-bniedem kif ukoll minħabba diżastri naturali, bħal meta l-foresta tinħakem min-nirien.

Il-cockatiel huwa pappagall żgħir u wieħed mill-iktar pappagalli li jinżamm bħala pet. Minbarra li jgħaxxqek bit-tisfir tiegħu, il-cockatiel raġel kapaċi jitgħallem jitkellem tajjeb ukoll.

Billi dan il-pappagall mhuwiex storbjuż, huwa ideali għal min jgħix f’appartament.

Kont taf li l-cockatiel kapaċi jgħix għal madwar 35 sena?

Isma’ t-tisfira tal-cockatiel:

Il-lovebirds jagħmlu parti mill-familja tal-pappagalli żgħar u magħrufin l-iżjed għall-kuluri sbieħ u jkanġu li għandhom. Jekk wieħed irid li jgħallem u jmur tajjeb ma’ dan it-tip ta’ pappagall, m’għandux jitfa’ par lovebirds fl-istess gaġġa għax b’hekk ikun hemm iżjed ċans li aktar jagħtu kas lis-sieħeb jew sieħba milli lil sidhom.

Lovebirds li jkunu għadhom żgħar jintgħarfu mill-ammont ta’ iswed li jkollhom fuq il-munqar. Iktar ma jkollhom iswed, iktar ikunu żgħar. Ħafna drabi l-iswed jitlaq għalkollox meta dawn ikollhom madwar 4 xhur.

Isma’ t-tisfira tal-lovebirds:

Tip ieħor ta' pappagall li żgur mhuwiex ġdid għal xi wħud huwa l-amorin. L-amorin jagħmel parti mill-familja tal-parrukketti ż-żgħar. Dan it-tip ta’ pappagall kapaċi jgħix bejn 8 u 40 sena, skont l-ispeċi.

Isma’ t-tisfira tal-amorin:

Mhux l-ispeċi ta’ parrukketti kollha jistgħu jinżammu bħala pet fid-djar tagħna għax ċerti speċi huma storbjużi iktar minn oħrajn. Il-parrukketti li jkunu ftit ikbar fid-daqs iridu jinżammu ġo guva sabiex b’hekk ikunu jistgħu jtiru aħjar.

Il-lories u l-lorikeets huma pappagalli ta’ daqs medju, iżda huma speċi differenti mill-pappagalli l-oħrajn. Bejn il-lories u l-lorikeets m’hemmx differenza ħlief li l-lories għandhom denbhom iqsar minn tal-lorikeets u iżjed kwadru, filwaqt li l-lorikeets għandhom denbhom twil u ġej għall-ponta. Hemm madwar 55 speċi differenti ta’ dawn il-pappagalli, iżda madwar 12-il tip biss jistgħu jinżammu bħala pet. L-iżjed wieħed popolari huwa r-rainbow lory, li kif jixhed ismu għandu qawsalla ta’ kuluri.

Għall-kuntrarju ta’ pappagalli oħra, il-lories jieklu nektar u trab tad-dakra (pollen) u mhux skalora. Dawn il-pappagalli huma kemxejn kurjużi u jmorru tajjeb ma’ kulħadd u mhux ma’ persuna waħda biss, kif normalment jagħmlu pappagalli oħra. Il-lories jgħixu madwar 20 sena.

Isma’ t-tisfira tal-lorikeets:

L-iżjed pappagalli intelliġenti u li jparlaw ħafna huma l-African Greys. Hemm żewġ tipi ta’ African Greys: dawk ta’ denbhom aħmar u dawk ta’ denbhom griż skur. Dawn il-pappagalli huma kbar fid-daqs. L-African Grey mhux biss huwa kapaċi jitgħallem numru ġmielu ta’ kliem, iżda kapaċi jitkellem b’ilħna u tonijiet differenti wkoll.

L-African Grey raġel jista’ jkun iżjed aggressiv minn mara. Ħafna minn dawn il-pappagalli jispiċċaw joqogħdu jaqilgħu r-rix tagħhom stess billi ma jkollhomx xi jżommhom okkupati, bħal ngħidu aħna xi ġugarelli biex jedhew magħhom. Għalhekk huwa importanti li dawn il-pappagalli jingħataw ħafna attenzjoni biex ma jiddejqux.

Kont taf li l-African Grey kapaċi jimita bl-eżatt leħen sidu u l-ħsejjes li jisma’? Kien hemm każ fejn pappagall ta’ din l-ispeċi għamel ħoss ta’ bieb tal-ħġieġ jinfetaħ u l-kelb mar jiġri biex joħroġ, iżda spiċċa mwaħħal mal-bieb, miskin!

Isma’ l-African Grey jitkellem:

L-ikbar pappagall li jista’ jinżamm bħala pet huwa l-makaw. Dan it-tip ta’ pappagall irid jiġi provdut b’ħafna ġugarelli billi jħobb igerrem mhux ħażin. Tant għandu munqar b’saħħtu li b’sempliċiment gidma waħda jaf iweġġgħek ħafna u saħansitra jibagħtek l-isptar. L-intelliġenza tal-makaw hija fuq l-istess livell ta’ tifel jew tifla ta’ bejn tlieta u tmien snin, jiġifieri fejn ma tikkuntentahx jaf jagħmel paniġierku bħat-tfal. Ifittex ħafna l-attenzjoni, iħobb jilgħab ħafna, u jaf joqgħod jinki u jittanta l-membri tal-familja biex jiġbed l-attenzjoni… l-istess bħat-tfal!

Sabiex wieħed irabbi makaw irid ikollu l-esperjenza billi jrid ikun dixxiplinat sew mal-pappagall għax jekk dan ma jingħatax l-attenzjoni meħtieġa, jista’ jsir pjuttost aggressiv. Għalhekk mhux rakkomandat li jinżamm fuq l-ispalla b’dak il-munqar kbir u b’saħħtu, biex ma jkunx daqshekk qrib tal-wiċċ. Il-makaws insibuhom f’diversi kuluri sbieħ fosthom aħdar, aħmar imħallat bl-aħdar, aħmar imħallat bl-isfar, blu, u blu mħallat b’lewn id-deheb.

Isma’ l-għajta tal-makaw:

Kont taf li ħafna mill-pappagalli għandhom għomor ta’ bniedem? L-ispeċi l-kbar, bħalma huma l-makaws, jgħixu bejn 35 sena u 50 sena. Fl-2016 miet Cookie, l-ixjeħ cockatoo, li kellu 83 sena.