Il-Leġġenda ta' Kalipso

Waħda mill-isbaħ bajjiet li jżejnu lil Għawdex hija r-Ramla l-Ħamra. Din il-bajja hija mħarsa fuq kull naħa minn għoljiet li huma mifrudin b’wied li jiżbokka fil-bajja stess. Fuq waħda minn dawn l-għoljiet hemm għar li kull Għawdxi jafu bħala l-Għar ta’ Kalipso.

L-isem Kalipso hu marbut mal-gżira tat-Tliet Għoljiet minn żmien il-kitba Klassika Griega. Skont din il-kitba, l-eżerċitu tal-alla Ġunone rebaħ lill-eżerċitu tal-alla Venere. Il-belt ta’ Trojja waqgħet u n-nies tagħha jew ittieħdu bħala lsiera jew inqatlu. Wara din il-battalja l-Griegi setgħu jmorru lura pajjiżhom. Iżda biex jagħmlu dan kellhom ibaħħru, kellhom iħabbtu wiċċhom ma’ ħafna saram. Fost dawn il-Griegi kien hemm Ulisse, li ta’ ġellied gwapp li kien, ta sehem kbir fil-waqgħa ta’ Trojja.

Il-ġifen ta’ Ulisse ltaqa’ ma’ ħafna rwiefen kbar u minħabba f’hekk dan iġġerra ’l hawn u ’l hinn fil-Baħar Mediterran. Jum wieħed, il-ġifen intlaqat minn sajjetta. Il-persuni li kienu fuqu mietu kollha, ħlief wieħed—Ulisse. Għalhekk Ulisse baqa’ waħdu fuq il-ġifen. Għal disat ijiem sħaħ baqa’ mitluf, jiġġerra ’l hawn u ’l hemm mal-mewġ il-kbir. Meta sebaħ l-għaxar jum, il-maltempata spiċċat u Ulisse seta’ jara gżira. Għalhekk Ulisse għamel kuraġġ u beda jbaħħar lejha. Meta wasal f’bajja niżel fuq ir-ramel ħamrani tagħha qawwi u sħiħ.

Il-bajja kienet imżejna b’masġar kbir. F’qalb dan il-masġar kien hemm għar kollu miksi bid-dwieli. F’dan l-għar kienet tgħix in-ninfa Kalipso. Meta sab l-għar, Ulisse beda dieħel fih inkiss inkiss. Waqt li kien qed jagħmel dan beda jisma’ l-kant u r-riħa ta’ pjanti u ikel. F’daqqa waħda dehret quddiemu Kalipso, liebsa libsa bajda silġ. Kalipso poġġiet lil Ulisse fuq siġġu tad-deheb u ordnat lit-tfajliet iġibulu libsa ġdida kif ukoll ikel u xorb. Kellu ġuħ kbir għax kien ilu ma jmiss loqma ħobż ma’ xufftejh.

Waqt li Ulisse beda jiekol, hu beda jirrakkonta l-istorja tiegħu. Qalilha li kien ilu għaxar snin jiġġieled kontra n-nies ta’ Trojja. Qalilha wkoll li xtaq li jerġa’ jmur lura Itaka, pajjiżu. F’Itaka kien hemm jistennewh martu Penelope, ibnu Telemako u kif ukoll missieru Laerte. Wara Ulisse, kien imiss lil Kalipso li tgħid l-istorja tagħha. Fost ħafna affarijiet qaltlu li hi kienet ir-reġina ta’ Oġiġja (Għawdex). Waqt li baqgħu jitkellmu, Kalipso ħadet grazzja ma’ Ulisse u talbitu biex jibdel ħsiebu u jibqa’ jgħix magħha fuq din il-gżira. Hi wegħditu s-Saltna ta’ Oġiġja, kif ukoll żgħożija eterna u ħajja mimlija ferħ u divertiment.

Minkejja dawn il-wegħdiet, Ulisse xorta waħda kompla jinsisti illi ried imur Itaka biex jingħaqad mal-qraba tiegħu. Meta semgħet b’din l-aħbar, Kalipso nfeqgħet tibki u talbitu biex għall-inqas jibqa’ magħha għal ftit tal-jiem oħra. Xorta waħda Ulisse ma aċċettax. Moħħu kien dejjem jhewden fuq martu, ibnu u missieru. Għalhekk Ulisse telaq mill-għar u niżel fil-bajja. Hawn ra b’għajnejh l-istat tal-ġifen imkisser biċċiet. Għalhekk, huwa tela’ lura lejn l-għar ta’ Kalipso. Malli raha, talabha tagħtih ġifen ieħor. Imma kien kollox għalxejn. Kalipso kienet bdiet tħobb lil Ulisse u ma kinitx se tagħmel ħaġa bħal din u titlef il-maħbub tagħha.

Ulisse ma kellux triq oħra. Kellu jibqa’ fuq il-gżira ta’ Oġiġja iżda ta’ kuljum kien jitlob lill-allat sabiex jirnexxilu jitlaq minn Oġiġja u jiltaqa’ mal-familja tiegħu f’Itaka. Il-ġranet bdew għaddejjin. Gerbu l-ġimgħat u x-xhur. Għaddew b’kollox seba’ snin, żmien tassew twil. Ulisse baqa’ jinsisti ma’ Kalipso, li ma setax jibqa’ fuq dik il-gżira, iżda kellu jitlaq lejn Itaka.

Ġove sema’ t-talb ta’ Ulisse u fl-aħħar bagħat lill-messaġġier tiegħu Ermes għand Kalipso. Hu ordnalha biex teħles lil Ulisse. Kalipso ma setgħetx tmur kontra r-rieda ta’ Ġove, u kontra qalbha kellha tagħtih ġifen. Barra mill-ġifen tatu wkoll l-ikel u x-xorb kif ukoll rigali għalih, għal martu u għal ibnu. Wara, Kalipso ordnat lill-irjieħ sabiex jonfħu fil-qlugħ tal-ġifen ta’ Ulisse sakemm hu jasal qawwi u sħiħ Itaka.

Meta sar il-ħin biex Ulisse jitlaq, hi marret tara lil Ulisse sejjer. Kienet għafsa ta’ qalb għaliha tara lill-maħbub tagħha jitlaq minn magħha. Kienet dratu jgħix fuq il-gżira tagħha. Bil-mod il-mod, il-ġifen ta’ Ulisse baħħar u jum wara jum beda riesaq lejn Itaka. Fl-aħħar wasal, u hemm ingħaqad ma’ qrabatu.